Cud fiński

W aktualnym numerze Polityki (nr 15 (2802)) pojawił się artykuł Marka Ostrowskiego i Jędrzeja Winieckiego – „Dobrze być biednym”. Mowa w nim o edukacji w Finlandii. Polecam.

Jak wiadomo Finowie mają świetne wyniki w badaniach PISA, a ich oszałamiająca kariera w edukacji zadziwia świat.

Kiedyś zapytałam jednego z zaangażowanych w edukację Finów jak im się udało z tą edukacją? Odpowiedział, że tajemnica jest prosta. Rząd postanowił ZAUFAĆ szkołom, przestać je sprawdzać, a pieniądze przeznaczone na nadzór przekazać na doskonalenie nauczycieli.

Recepta krótka, prosta i jak genialna.

Nie mogę zrozumieć, dlaczego nie korzystamy z doświadczeń Finów? Dlaczego nasza polityka edukacyjna idzie w całkiem przeciwnym kierunku?

Wielu Finów bywało u nas z wizytą i opowiadało nam szczerze o swoim cudzie. Ale my jesteśmy mądrzejsi i sami chcemy się przekonać, że droga którą obraliśmy jest błędna.

Wracam do artykułu w Polityce:

  • „Szkoły wszędzie są dobre”;  „Równość jest jedną z zasadniczych spraw w Finlandii” – czyli nie sekcjonują dzieci, nie robią rankingów szkół. Nie można sobie załatwić lepszej szkoły, bo wszystkie są tak samo dobre.

A u nas? Rankingi szkół według wyników egzaminów, jedne szkoły lepsze, drugie gorsze i nierówne szanse dla dzieci.

  • „Mają doskonałych nauczycieli” ; „W hierarchii zawodów dorośli wymieniają najlepsze w takiej kolejności: 1.lekarz, 2. nauczyciel, 3. duchowny”; „Jest co najmniej 8 osób na jedno miejsce” (chodzi o wydziały pedagogiczne)

A u nas? Nauczyciel – zawód niedoceniany. W epoce niżu mamy może wystarczającą liczbę nauczycieli, ale nadal panuje pogląd:  został nauczycielem, bo do niczego lepszego się nie nadawał. Opowiadała mi koleżanka nauczycielka, że chwaliła się uczniom, że miała dobre stopnie w szkole. Uczniowie powątpiewali: I została pani tylko  nauczycielką?

  • „Nie mamy ani miejsc, by pozbyć się najgorszych uczniów, ani by pracować osobno ze szczególnie uzdolnionymi. Wszyscy uczą się razem, w grupach” – Ważne słowa: RAZEM, W GRUPACH.

A u nas? Hasła: praca z uczniem zdolnym i słabym, z każdym osobno. INDYWIDUALIZACJA zamiast RAZEM. U nas uczeń ma pracować sam, potem trzeba go sprawdzić i ocenić. Na pracę w grupach nie ma czasu, bo trzeba „realizować” program właściwie nie do zrealizowania.

  • „Fiński program szkolny jest praktycznie taki sam jak program międzynarodowej matury (IB)” – IB jest programem sprawdzonym w różnych krajach świata, pracuje się w nim na co dzień metodą projektu.

A u nas? Mam własne programy, nie korzystamy z innych, bo nasze polskie jest najlepsze.

  • „Osiągnęliśmy narodowy konsensus: że jedyna droga do przyszłości to inwestycja w nauczanie” – Zauważmy, że użyto słowo – nauczanie, a nie edukacja.

A u nas? Ciągle za małe inwestowanie. Wyszarpane przez nauczycieli podwyżki pensji, które nie zamieniają się w lepsze nauczanie.

  • „Wracając do nauczycieli: mają duża swobodę w pracy, nie ma instytucji inspekcji”

A u nas? Przepisy, papiery zależność granicząca z ubezwłasnowolnieniem. Wszystko w imię porządku  i braku zaufania. Jeśli nie narzuci się procedury postępowania i nie sprawdza się pracy nauczyciela, to on na pewno zacznie oszukiwać i przestanie właściwie nauczać. A czy niekontrolowany lekarz  źle leczy? Nie, więc może nauczyciel też jest obdarzony dobrą wolą i odpowiednimi  umiejętnościami? Obecne tendencje zmiany w oświacie idą w kierunku  zwiększenia nadzoru!

  • „Zatrudnieni w fińskich szkołach wcale nie zarabiają rewelacyjnie” – No nareszcie, podobnie jak u nas. Ale fińscy nauczyciele dostają coś, czego nie można zamienić na żadne pieniądze: docenienie i szacunek.
  • „Wiek szkolny nie jest wczesny – 6 lub 7 lat – ale wszystkie dzieci mają miejsce w przedszkolu”

A u nas? Właśnie trwa kampania na rzecz wcześniejszego pójścia do szkoły. Podobno nasze dzieci tracą siedząc w domu. Ale nie chodzą do przedszkoli, bo ich nie ma.  Można by poczekać z pójściem do szkoły sześciolatków i najpierw przygotować przedszkola dla każdego dziecka.

  • „Wszyscy uczniowie za darmo stołują się między lekcjami, z podatków opłacane są także przybory i transport dzieci do szkół. Pisanie podręczników szkolnych, też darmowych, tradycyjnie powierza się najlepszym autorom i ilustratorom”

A u nas? Dzieci na wsiach mają jeden autobus, nie mogą zostać w szkole na zajęciach dodatkowych, stołówki polikwidowano (za drogie, gminy nie stać), podręczniki drogie, ciężkie i zmieniające się, więc nie mogą przechodzić na następne dzieci. Wielu znanych mi nauczycieli woli pracować bez podręcznika, bo nie znajduje odpowiedniego.

  • „Szkoła oszczędza stresu oceniania, bo oceny są opisowe” – faktycznie stosowane tam jest ocenianie kształtujące.

A u nas? Polska szkoła jest chora na stopnie. Wszyscy domagają się ocen. Panuje pogląd, że uczniowie bez ocen nie będą się uczyć. Trzeba straszyć egzaminami i pozostawieniem na drugi rok.

Zachęcam do przeczytania artykułu, można się z niego też dowiedzieć na jakich zasadach budowany jest sukces innych potentatów oświatowych, takich jak np. Chiny.

Ja  bym starała się wzorować na Finlandii – kształcić dobrze i dokształcać nauczycieli, zaufać im i przestać ich ciągle kontrolować. Z niewolnika nie ma dobrego pracownika.

 

 

 

 

Tagi: , , , , , , , , , , , , ,

Odpowiedzi: 26 to “Cud fiński”

  1. Wiesław Mariański Says:

    Zastanawiam się czy mam przeczytać ten artykuł w Polityce. Coś mnie odpycha od czytania. Co to może być ?

  2. danuta Says:

    Prawdopodobnie pamięć innych mniej trafionych artykułów w tym piśmie.
    D

  3. Wiesław Mariański Says:

    Zatem co robić, kto ma robić, jak robić żeby pchnąć naszą szkołę na inne tory ? Bo to jest rozpędzony pociąg, który mknie coraz szybciej, ale w złym kierunku !
    To jest pytanie o metodologię dokonywania radykalnych i szybkich przemian w dużych organizacjach lub społecznościach. Jak to robiono kiedyś, a jak zupełnie niedawno. Poproszę o odpowiedzi socjologów, psychologów i historyków.
    Jaki jest zakres możliwych scenariuszy ? Jakie warunki brzegowe dla uruchomienia szybkiego procesu zmian ?
    Z jednej strony można oczekiwać rewolucyjnych działań ze strony oświeconej i mądrej władzy. Władze oświatowe i politycy wspólnie opracują i wdrożą mądry system edukacji, na przykład podobny do fińskiego.
    Na drugim krańcu możliwości widać działania oddolne, obywatelskie. Ruch zniecierpliwionych nauczycieli i ekspertów oświatowych. Swymi aktywnymi działaniami , wymuszają na władzy rozluźnienie gorsetów krepujących nauczycieli i szkoły, obalają dotychczasowy system. Nauczyciele sami wywalczają dla siebie większe obszary wolności, odpowiedzialności i zaufania.
    To są dwie skrajne wizje. Która z nich wskazuje skuteczniejszy kierunek ? A może są jeszcze inne, lepsze kierunki ?
    Jak to dawniej bywało z tymi przemianami ? Chrześcijaństwo, reformacja, oświecenie, prawa kobiet, opozycja lat 70-tych, Solidarność, itp. Co łączy te zjawiska ? Czy próba przewartościowania i przestawienia naszej oświaty ma coś wspólnego z nimi ?

    • Danuta Sterna Says:

      Trudne pytania. Gdyby ktoś wiedział, to dawno byśmy tą drogą poszli (mam nadzieję).
      Krążą mi po głowie takie myśli:
      – Oświata jest jak duży statek i nie może zmieniać kierunku natychmiast. Pamiętam, że tę myśl słyszałam też z ust Pani Radziwiłł.
      – Każda zmiana powinna być poprzedzona próbą, nie ma powodu wprowadzać niesprawdzonych zmian. O ile wiem UE ma taką zasadę.
      – Trzeba korzystać z doświadczeń i błędów innych, uczyć się od innych (np od Finów, IB…).
      – Nie sądzić, że nasze jest najlepsze – więcej pokory! Oj tej pokory to nam brak, wada narodowa.

      A druga sprawa. Czy możliwe jest przeskoczenie błędów innych i stanięcie na froncie oświaty światowej? Czy możliwe jest zauważenie, że droga poprzez testy jest zgubna, czy można odejść od testów zamiast je doskonalić?
      Danusia

  4. Adam 2222 Says:

    co nie co o szkole w III RP
    http://demotywatory.pl/2929149/Polskie-szkoly

    • Danuta Sterna Says:

      Absolutna bomba!
      To otwiera inny bardzo ważny temat: CZEGO UCZYMY I DLACZEGO?
      Ja na razie skupiam się na tym – JAK? Ale kiedyś trzeba by było zastanowić się nad pierwszym. Wszelkie zmiany w podstawie programowej łączą się z przeciąganiem kołdry pomiędzy różnymi przedmiotami.
      Matematycy mówią: Jak człowiek , który nie wie co to jest logarytm może mieć średnie wykształcenie. Zaraz geograf dorzuca: Trzeba znać wszystkie stolice Afryki. I tak dalej w bezsens.
      Moim konikiem jest myśl o zrobiemiu egzaminu gimnazjalnego dla pracowników MEN, a może wystarczy tylko egzamin po szkole podstawowej? Może byśmy sprawdzili wtedy, co jest właściwie potrzebne?
      D

  5. Witold Szwajkowski Says:

    Kiedyś, jeszcze w latach osiemdziesiątych, czytałem, że Finowie kupują polski węgiel i zatapiają go w morzu gdzieś koło Helsinek, w miejscach z których będą mogli go wydobyć za 30-50 lat. Podobno zatopiony węgiel nie traci tak szybko wartości energetycznej i jako surowiec może w morzu leżeć długie lata. Jak widać, politycy fińscy mieli społeczny mandat do podejmowania dalekowzrocznych, strategicznych dla kraju decyzji. Nic więc dziwnego, że ten sposób myślenia obowiązuje też w oświacie.

    My żyjemy w kulturze „tu i teraz”. A raczej „z tego co TU jest, TERAZ wyrwać jak najwięcej”. Oświata jest tylko częścią tej szerszej filozofii. Systemu oświaty nie buduje się więc dla przyszłych pokoleń, ale dla kolegów, którzy tu i teraz muszą na niej jak najwięcej zarobić. Stąd np. ciągłe zmiany podstaw programowych, wymuszające nowe podręczniki. Stąd nierealistyczne wymagania stawiane uczniom, wymuszające korepetycje. Stąd rankingi, klucze egzaminacyjne i wyścig liceów, które lepiej przygotuje do matury z określonych przedmiotów, stwarzające rynek dla płatnych szkół niepublicznych.

    • danuta Says:

      Ja bym nie sugerowała, że motywacja do takiego postępowania leży w chęci zysku. Myślę, że intencje mogą być szlachetne. Raczej wydaje mi się, że to pycha – „ja wiem najlepiej” i „polskie najlepsze”.
      D

      • Witold Szwajkowski Says:

        Zgadzam się, że nie tylko chęć zysku. Nie zaliczałbym jednak pychy do szlachetnych intencji. Na liście grzechów głównych dwa pierwsze miejsca zajmują pycha i chciwość. Być może pycha ma większe znaczenie, ale trudno ją skwantyfikować. Chciwość za to widać gołym okiem i można ją zmierzyć np. ilością dzieci korzystających z korepetycji, stawkami za korepetycje, kursy przygotowawcze do matury, itp.

        Pomysł z egzaminem dla urzędników MEN – super!!!

  6. Wiesław Mariański Says:

    Nie ma takiej możliwości, że nie ma możliwości.
    Skoro dało się zmienić kurs statku Polska, to musi się dać zrobić to samo ze statkiem Oświata.
    Skoro przez ostatnie dwadzieścia lat zmiany kursu nie dokonali ONI, to teraz musimy/możemy zrobić to MY.
    Nie można dokonać zmiany kursu nie robiąc nic oprócz gadania, nie wykonując prób i eksperymentów.
    Dlatego nadszedł czas żeby więcej rozmawiać nie o tym jaka ma być szkoła, ale jak dokonywać przemiany, od czego zacząć, jak zainicjować, jakie podejmować decyzje. Kto i jak ma rewolucjonizować, czyli jak mówią w Polskim Forum Obywatelskim – wskazać miejsce, do którego można przyłożyć dźwignię, która ruszy skałę ?
    Potrzeba odwagi i zaufania. Tego nam brakuje bardzo.
    Propozycja eksperymentu: w niewielkiej miejscowości, w takiej mieszkam, zrobić „nowy system edukacji”. Szkoła podstawowa + gimnazjum + liceum. Rządzące się nowymi zasadami, z innym programem i systemem oceniania.
    Inne propozycje: …….. .

  7. Danuta Sterna Says:

    Byłam w piątek na forum otwartym w sprawie rozporządzenia o uczniach o specjalnych potrzebach.
    Podobało mi się, szczególnie dlatego, że przyszło trochę osób, chciało rozmawiać.
    Byli też uczniowie z LO, których to rozporządzenie też dotyczy i rodzice, którzy pośrednio są nim tknięcie oraz nauczyciele, którzy czują jego oddech na plecach.
    Wymieniliśmy poglądy, dla mnie bardzo ciekawe, bo mogłam zobaczyć różne punkty widzenia.
    Jedno co było smutniejsze, to to, że nauczyciele nie stanowią jedności. Często się atakują. I zdanie – „W jakiej Pan/Pani szkole pracuje!” jest nadal komunikatem – Ja nie mam problemu i dziwię się, że ty masz.

    A żeby coś zrobić to trzeba – kupą mości panowie, kupą.
    Danusia

  8. Wiesław Mariański Says:

    „Jedno co było smutniejsze, to to, że nauczyciele nie stanowią jedności. Często się atakują.”
    Tak jest i to jest zrozumiałe w naszej rzeczywistości, zupełnie innej od fińskiej, niemieckiej czy duńskiej Nasi nauczyciele, nawet najlepsi, najbardziej otwarci mają kłopoty z komunikacją, z prowadzeniem sporów i z wzajemną współpracą. Nie ma do tego w szkole odpowiednich narzędzi, atmosfery, szkoleń, tradycji. Tę nieumiejętność przenoszą na swoich uczniów. O skutkach można mówić i czytać w nieskończoność.
    Propozycją odpowiedniego narzędzia jest „mój” projekt SZSZID, który jest skierowany właśnie do tych nauczycieli, którzy chcą spotykać się i rozmawiać, którzy widzą potrzebę zmiany kursu szkoły. Szacuje, że w każdej szkole jest takich kilku.
    Mam nadzieję, że będę miał okazję przedstawić ten projekt, poddać go krytycznej analizie, symulacji czy próbie. Bo tylko ocena i próba dokonana przez nauczycieli może dać odpowiedź czy ten projekt jest pożyteczny i skuteczny. Niedawno otrzymałem taką opinię: „Gdybym pracował w szkole, to sam pierwszy bym się zgłosił.”

    • Danuta Sterna Says:

      Nie upadaj w nadziei, ale jednak Twoje apele nie spotykają się z dużym odzewem. Szanse na próbę widzę małe.
      Forum o którym pisałam odbywało się z inicjatywy Instytutu Psychologii Procesu, więc można było się spodziewać uczestników znających zasady dobrej komunikacji. A jednak.
      Nie było bardzo źle, ale widać, że pierwszy pomysł na „dialog” to – atak. Dyskutanci szybko się zorientowali i przestali się atakować, ale jednak ….
      Jeśli więc tacy dyskutanci mają z tym kłopot, to czego można się spodziewać po „normalnych” dyskutantach?
      Myślę, że dla mnie pierwszym krokiem, powinno być nauczenie się odpowiedniej reakcji w takiej sytuacji. Czyli zareagowanie na atak, ale tak, aby osoby nie poczuły się urażone i aby nie zareagowały większym atakiem.
      To bardzo trudne, szczególnie gdy temat mnie porusza i sama chętnie bym ostro stanęła za swoimi poglądami.
      Człowiek uczy się przez całe życie.
      D

  9. Wiesław Mariański Says:

    Jedną z przyczyn kłopotów z dialogiem jest brak narzędzi. Ciekawe, że wszyscy mamy świadomość, że do wykonywania różnych prac, działań, produktów potrzebne są odpowiednie narzędzia i umiejętności. Mówi się o warsztacie stolarza, aktora, lekarza, nauczyciela. Narzędzia materialne – rzecz oczywista. Niematerialne – psychologiczne, aktorskie, niewerbalne, komunikacji – te są mniej oczywiste. Stąd są problemy, np. brak odpowiednich narzędzi komunikacji, dialogu, prowadzenia sporu, diagnozowania i rozwiązywania konfliktów. Nauczyciele mogą te narzędzia otrzymać od kogoś, lub wystrugać je sobie sami. O tym jest projekt SZSZID.
    Nie upadam, bo to jest naturalna konieczność, podobnie jak ocenianie kształtujące. Problem jest tylko jeden: jak przyspieszyć wdrażanie czegoś co jest naturalne i korzystne ? To nie jest takie proste i oczywiste, wymaga aktywności i odwagi. Bo cały czas obowiązuje prawo Kopernika o gorszym i lepszym.

  10. Wiesław Mariański Says:

    Jak dramatyczna jest sytuacja, ilustrują te słowa wybitnego nauczyciela:
    „W życiu bym nie mogla być dyrektorem. W Polsce nie da się być dyrektorem z wizją. Papierologia zabija. Wszystko jest na wczoraj. Nie zniosłabym takiego poziomu stresu.
    A poza tym wszystkim nauczyciel, który jest dyrektorem, przestaje być jednak nauczycielem. A ja, jak na razie, lubię być blisko dzieci … ”
    Ilu ludzi powinno zaczerwienić się ze wstydu po przeczytaniu tych słów ? Czy tylko minister i urzędnicy MEN ?

  11. Danuta Sterna Says:

    Znam dyrektorów, którzy potrafią być też nauczycielami i dają sobie radę z papierami, ale to nie jest proste. Znam też takich (siebie samą), którzy nie dali rady łączyć tych różnych funkcji i wybrali to co im bardziej pasowało (czasmi za 1/2 pensji).
    Widać po konferencjach, jak inne spojrzenie mają dyrektorzyod spojrzenia nauczycieli.
    Miałam taką nauczycielkę (gdy byłam dyrektorką), która gdy dzieliłam się z radą problemem, niezmiennie mówiła: „Sama chciałaś być dyrektorem, to sobie radź”.
    D

  12. Wiesław Mariański Says:

    Danusiu, „nie zgadzam się”. Dialog jest naturalny. Doskonale widać to w szkole. Dzieci i młodzież uwielbiają prowadzić dialog. Nauczyciele, którzy potrafią prowadzić dialog mają świetne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Dialog buduje zaufanie, pozytywne emocję i więzi między uczestnikami. Dialog zapobiega frustracji i agresji. Dialog pomiędzy nauczycielami jest najlepszym narzędziem rozwoju indywidualnego i zespołowego.
    To tylko kilka zalet. Ale są i wady. Dialog wymaga refleksji, słuchania i wysiłku. Brak dialogu, to porządek i święty spokój – a na końcu wypalenie zawodowe. Czyli jak zwykle: coś za coś.
    Jestem gotów do dialogu na temat możliwości i konieczności wyboru dialogu.

  13. Wiesław Mariański Says:

    „nigdy (…) nie widziałem, aby ostateczne rozwiązanie problemów czy trwałe szczęście lub sukces przyszły z zewnątrz.”
    S.R.Covey.

  14. Paweł Kania Says:

    Witam
    Bardzo ciekawy tekst o fińskiej szkole, a raczej systemie.
    cały czas utwierdzam się w przekonaniu, że nasze szkoły wymagają gruntownych zmian. Nie wiem, czy nasze zmiany idą w tym kieruknu co w Finlandii.
    Wierzę, że jakość w polskiej szkole zależy przede wszystkim od dobrego nauczyciela i w niego powinniśmy inwestować.

  15. Danuta Sterna Says:

    Pawle
    Popieram. Kłopot w tym, że w intencjach wszystkich zmian jest dobry nauczyciel. Jak odróżnić, czy potem się nie zgubi?
    D

  16. Wiesław Mariański Says:

    O dobrym nauczycielu i o dobrych nauczycielach (a to nie to samo !) mam ciągle i do znudzenia to samo do powiedzenia. Muszą sami wybić się na niepodległość, nikt ich nie wypromuje ! Co więcej, sami muszą wymyślić jak to zrobić. I najważniejszy warunek: muszą chcieć to zrobić. To nie znaczy, że nikt nie może ich zainspirować lub pomóc im. Nie wierzę w żaden system, który będzie selekcjonował i promował najlepszych nauczycieli przy ich biernej postawie, bez ich aktywnego udziału, bez ich odwagi.

  17. Danuta Sterna Says:

    Przeczytałam krótki sondaż w styczniowym piśmie dla dyrektorów – Sedno. Pytano dyrektorów, co by chcieli dla swojej szkoły. Żaden! nie powiedział, że dobrze nauczających nauczycieli. Były w marzeniach: remonty, tablice interaktywne, kontakty z samorządem, a nawet z rodzicami, ale o NAUCZANIU i NAUCZYCIELACH – nic!
    D

  18. Wiesław Mariański Says:

    Czyli uważają, że samych dobrych nauczycieli, albo stracili nadzieje, że można znaleźć takowych, albo … .

  19. Danuta Sterna Says:

    ….
    nie uważją tego za istotne…

  20. Dodaj Swój Przepis Says:

    Przepisy Kulinarne…

    […]Cud fiński « Moja oś świata[…]…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d bloggers like this: